Groene bouwschuttingen met plantenbakken, gevelstenen die een tweede leven krijgen in Leidse kademuren en houtwerk dat na een opfrisbeurt weer wordt hergebruikt. Bij de verduurzaming van de sociale hoogbouw van De Goede Woning in de Zoetermeerse Hovenbuurt worden zoveel mogelijk materialen hergebruikt door bouwbedrijf Heembouw. De werkzaamheden zijn onlangs gestart bij het eerste appartementencomplex aan de Timmermanshove. Circulariteit speelt een grote rol bij deze renovatie.

Door Tanja Verkaik

Projectleider Raymond Bodrij en bewonersbegeleider Sylvia van den Bosch van Heembouw werken nauw samen met opdrachtgever De Goede Woning bij de renovatie van in totaal vier appartementengebouwen aan de Timmermanshove en Heijermanshove. "De werkzaamheden hebben impact, maar het resultaat na afloop mag er zijn. Van energielabel D gaan deze complexen naar A", zegt Bodrij. Het gaat in totaal om 98 sociale huurwoningen die aan alle kanten worden verbeterd, aan de binnen- en buitenkant. "De gevels worden geïsoleerd, gestukt en voorzien van steenstrips. De huidige gevelstenen, zo'n vijfduizend vierkante meter, worden normaal vermalen tot puin en gebruikt voor paden. Bij dit project gaan de gevelstenen in een container en keren - nadat het cement is verwijderd - terug in kademuren in Leiden", legt hij uit. "Dat geldt ook voor het houtwerk dat wordt vervangen. Dat gooien we niet weg, maar de bruikbare delen worden geschuurd en opnieuw gebruikt als rabatdelen."

Spreekuur
De bewonersparticipatie is opgeknipt in twee fasen. "De eerste fase draaide om voldoende draagvlak voor de werkzaamheden: van minimaal zeventig procent van de huurders. Die is nu achter de rug en toen kwam ik om het hoekje kijken", vertelt Van den Bosch. Alle bewoners krijgen een uitvoeringsboekje met daarin de dagplanning en een overzicht van de werkzaamheden die worden uitgevoerd. "Bewoners kunnen een keer per week op dinsdag tussen 10.00 en 12.00 uur binnenlopen bij het bewonersspreekuur aan de Heijermanshove 65. Daar zijn medewerkers van De Goede Woning en van Heembouw aanwezig om vragen over de verduurzaming te beantwoorden. Maar veel huurders stellen mij ook vragen via de app, bijvoorbeeld over de voorbereidingen die zij zelf moeten treffen."

'Win-winsituatie'
De verduurzamingsoperatie werd afgetrapt met een grote schoonmaakactie in april en een startfeest. "Bewoners konden gratis spullen weggooien in bouwcontainers", legt Van den Bosch uit. "Een win-winsituatie voor beiden. Wij hebben een schone bouwplaats en de bewoners een opgeruimd huis." Om de twee weken is er een bouwvergadering met medewerkers van De Goede Woning waar eventuele knelpunten meteen worden afgehandeld. De samenwerking verloopt prima", aldus Bodrij.

Buitenkant eerst aangepakt
Bij de renovatie van ieder complex wordt de buitenkant flink onder handen genomen. De daken en gevels worden geïsoleerd, er komen nieuwe hekwerken op de galerijen en balkons en alle kozijnen, deuren en de algemene ruimten worden geschilderd. De bovenste etages krijgen ook nieuwe luifels. Tot slot worden de hemelwaterafvoeren op ieder adres vervangen. "Door de variatie in patronen van de steenstrips krijgen de gebouwen een zachtere uitstraling", zegt Bodrij. Tegelijkertijd gaat Heembouw binnen aan de slag. Alle ramen en deuren worden voorzien van driedubbelglas. Alle huurders krijgen een nieuwe voordeur, mechanische ventilatie, deurroosters en energiezuinige boilers. De meterkasten worden vervangen en daar komt een aansluiting in voor een inductiekookplaat. De onderkant van de vloer wordt geïsoleerd, evenals de plafonds van de berging. Alle algemene ruimtes worden ook aangepakt, waaronder de verlichting en het schilderwerk. "Bij sommige woningen wordt ook de badkamer, keuken of het toilet vernieuwd", vertelt Van den Bosch. "Maar dat gebeurt pas nadat de binnen- en buitenkant gereed zijn. Dat is minder intens voor de huurders." "Pas na afloop gaat het zogenaamde badkamer-keuken-toilet-treintje rijden", vult Bodrij aan.

Rustwoningen
Bewoners die overlast ondervinden van de werkzaamheden kunnen terecht in een van de drie rustwoningen aan de Heijermanshove. "We proberen de huurders zoveel mogelijk te ontlasten", zegt de bewonersbegeleider. "Vooraf kan een sleutel worden opgehaald bij onze bouwkeetwoning aan de Heijermanshove 65. Op deze manier kunnen bewoners, die bijvoorbeeld thuiswerken, even op adem komen." Er is ook een logeerwoning beschikbaar, maar huurders moeten voorafgaand aan de start van de werkzaamheden aangeven of zij hier behoefte aan hebben. "De ervaring leert dat mensen toch liever in hun eigen bed slapen en het werk vindt bovendien alleen overdag plaats", stelt Van den Bosch.

'Goede voorbereiding is het halve werk'
Om vertraging te voorkomen worden alle steigers ingepakt met winddichte doeken. "Regen, wind: hierdoor kunnen wij altijd ons werk doen", zegt Bodrij. "We zorgen ervoor dat de impact voor de huurders zo min mogelijk is door hen goed voor te bereiden." Op dit moment zijn er nog weinig vragen van bewoners. Van den Bosch; "Het uitvoeringsboekje helpt. Hierdoor weten bewoners goed waar zij rekening mee moeten houden. Het valt vooralsnog mee met het aantal vragen dat ik binnenkrijg. De meest gestelde vraag is 'op welke dag komen jullie nou ook alweer?'" Een goede voorbereiding is echt het halve werk." De werkzaamheden in de Hovenbuurt nemen naar verwachting tot het derde kwartaal van 2027 in beslag.

1: Raymond Bodrij en Sylvia van den Bosch van Heembouw zijn volop bezig met de verduurzaming van de hoogbouw in de Hovenbuurt in Zoetermeer. Foto: Tanja Verkaik
2: Groene bouwschuttingen met plantenbakken zorgen voor een vrolijkere aanblik. Foto: Tanja Verkaik
3: De gevelstenen van alle appartementencomplexen krijgen een nieuw leven in Leidse kademuren. Foto: Tanja Verkaik